Vé số rách không mặc nhiên mất giải. Quy định hiện hành yêu cầu vé lĩnh thưởng phải còn nguyên hình, nguyên khổ, không rách rời, không chắp vá, không tẩy xóa; đồng thời cho phép lãnh đạo công ty xổ số xem xét trả thưởng cho vé bị rách vì nguyên nhân khách quan, sau khi thẩm tra. Nói gọn: rách nhẹ ở mép, dãy số và các dấu hiệu nhận diện còn đọc được thì còn cửa; rách đôi, dán lại, số bị sửa thì gần như chắc chắn bị từ chối.
Một tờ vé hợp lệ để lĩnh thưởng cần gì?
Thông tư 75/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính nêu các điều kiện của vé lĩnh thưởng. Diễn đạt lại cho dễ nhớ thì có bốn ý:
- Vé do công ty xổ số kiến thiết phát hành, không phải vé giả, vé in lậu.
- Các thông tin trên vé trùng với kết quả mở thưởng: dãy số, ngày mở thưởng, đài; với vé miền Bắc còn có ký hiệu.
- Vé còn nguyên hình, nguyên khổ, không rách rời, không chắp vá, không tẩy xóa hay sửa chữa.
- Vé còn trong thời hạn lĩnh thưởng, tức 30 ngày kể từ ngày xác định kết quả.
Cũng thông tư này mở một lối cho vé hư hại: trường hợp vé bị rách do nguyên nhân khách quan, Chủ tịch hoặc Tổng giám đốc, Giám đốc công ty xổ số quyết định việc trả thưởng trên cơ sở kết quả thẩm tra, xác minh. Thể lệ dự thưởng của từng công ty quy định cụ thể kiểu rách, vị trí rách nào được xét. Vì vậy cùng một vết rách, hai công ty có thể xử lý không giống nhau.
Từng kiểu hư hại, khả năng được trả thưởng ra sao?
Bảng dưới là đánh giá theo tinh thần quy định chung, không thay thế được kết luận thẩm tra của công ty phát hành.
| Tình trạng vé | Khả năng được xét | Lý do |
|---|---|---|
| Nhàu, có nếp gấp, hơi ố | Bình thường | Vé vẫn nguyên khổ, số và dấu hiệu chống giả đọc được |
| Rách nhẹ ở mép, chưa đứt rời, không chạm dãy số | Thường được xét | Chưa phải “rách rời”, thông tin dự thưởng còn đủ |
| Ướt nước, phơi khô, mực còn rõ | Có thể được xét sau thẩm tra | Phụ thuộc số, ngày, sê-ri và dấu chống giả còn kiểm tra được không |
| Giặt máy, mực nhòe, số khó đọc | Thấp | Không xác định được dãy số một cách chắc chắn |
| Rách rời thành hai hay nhiều mảnh, dán băng keo | Rất thấp | Rơi đúng vào trường hợp “rách rời, chắp vá” |
| Mất một góc có chứa chữ số, ngày hoặc ký hiệu | Rất thấp | Thiếu thông tin để đối chiếu với kết quả |
| Có vết tẩy, cạo, viết đè lên số | Bị từ chối | Tẩy xóa, sửa chữa; còn có thể bị xem xét hành vi gian lận |
| Cháy sém, chuột cắn mất phần số | Rất thấp | Không còn nguyên hình, thiếu dữ liệu đối chiếu |
Vì sao công ty xổ số khắt khe với vé chắp vá?
Lý do nằm ở kiểu gian lận cổ điển: cắt chữ số từ vé khác dán vào, hoặc ghép nửa tờ này với nửa tờ kia để tạo ra một dãy số trúng. Vé miền Nam có 6 chữ số, chỉ cần thay 1 chữ số là một tờ vé thường biến thành “vé trúng”. Chênh lệch tiền rất lớn: giải Tám 100.000 đồng, còn giải Đặc biệt 2 tỷ đồng, sau thuế còn 1,802 tỷ đồng, gấp 18.020 lần. Với khoảng cách ấy, mọi tờ vé có dấu hiệu bị can thiệp vào dãy số đều bị xử lý theo hướng chặt nhất.
Khi nhận vé giải lớn, công ty thường kiểm tra giấy in, mực, sê-ri, mã chống giả và đối chiếu với dữ liệu phát hành của kỳ đó. Vé rách làm một phần các bước kiểm tra này không thực hiện được, và đó mới là nguyên nhân thật sự khiến vé bị từ chối, chứ vết rách tự nó không phải “tội”.
Vé đã lỡ hư, nên làm gì ngay?
- Đừng tự sửa. Không dán băng keo, không tô lại số bị mờ, không ép nhựa. Mọi can thiệp sau khi vé hư đều khiến tờ vé giống vé chắp vá, sửa chữa hơn.
- Giữ lại mọi mảnh. Nếu vé rách rời, cho tất cả các mảnh vào một túi khô, để phẳng.
- Vé ướt thì để khô tự nhiên. Đặt giữa hai tờ giấy thấm, không là ủi, không sấy nóng vì nhiệt có thể làm bay mực.
- Chụp ảnh hai mặt vé ngay khi phát hiện, kèm ảnh bảng kết quả ngày hôm đó.
- Mang vé đến thẳng công ty phát hành và trình bày nguyên nhân. Đại lý không có quyền quyết định với vé hư hại; quyền đó thuộc lãnh đạo công ty.
- Đi sớm. Thẩm tra cần thời gian, trong khi hạn 30 ngày vẫn chạy.
Nếu vé chỉ trúng giải nhỏ, người bán vé hoặc đại lý có thể vẫn nhận đổi theo thói quen, nhưng họ có quyền từ chối vì chính họ sẽ phải nộp tờ vé đó về công ty.
Mất vé thì có lĩnh được không?
Gần như không. Vé xổ số truyền thống không ghi tên người mua, công ty trả thưởng cho người xuất trình tờ vé hợp lệ. Không có tờ vé, bạn không có căn cứ để yêu cầu trả thưởng, kể cả khi còn ảnh chụp, còn nhớ số hay có người bán vé làm chứng. Ảnh chụp chỉ có ích ở một việc khác: làm chứng cứ khi trình báo công an nếu vé bị trộm, bị chiếm giữ, hoặc khi bạn gửi đơn đề nghị công ty tạm dừng trả thưởng do có tranh chấp.
Trong trường hợp có khiếu nại, tranh chấp về tờ vé, công ty tạm dừng chi trả cho đến khi cơ quan có thẩm quyền kết luận. Vì thế nếu biết chắc vé trúng giải lớn bị mất hoặc bị lấy, việc cần làm là trình báo và thông báo cho công ty phát hành càng sớm càng tốt, trước khi có người mang vé tới lĩnh.
Cách giữ vé từ lúc mua đến lúc dò
Phần lớn vé hư là vé nằm trong túi quần đi vào máy giặt. Vài thói quen nhỏ đủ để tránh:
- Để vé ở một chỗ cố định: ngăn ví phẳng, phong bì, hoặc kẹp trong sổ. Không để túi quần, túi áo mưa.
- Không gấp ngang dãy số. Nếu phải gấp, gấp ở phần hình trang trí.
- Tránh nóng và ẩm: không để trên táp-lô ô tô, cốp xe máy lâu ngày.
- Chụp ảnh hai mặt vé ngay khi mua. Ảnh không thay được vé nhưng giúp bạn dò số khi không mang vé theo người.
- Nhiều người ký tên, ghi số căn cước vào mặt sau vé để đánh dấu chủ sở hữu. Việc này có thể hữu ích khi tranh chấp, nhưng tuyệt đối không viết lên mặt trước hay đè vào vùng có số, mã vạch.
- Dò vé ngay trong tuần, đừng dồn cả xấp vé cũ. Vé càng để lâu càng dễ hư và càng gần hết hạn.
Dò xong mà vé có giải, bạn xem tiếp bài thủ tục lĩnh thưởng xổ số kiến thiết để biết giấy tờ và nơi nhận. Còn nếu chưa chắc mình dò đủ các hạng, bài cách dò vé số miền Nam nhanh có quy trình từng bước; bảng kết quả theo ngày nằm ở trang chủ.
Một lưu ý về vé mua hộ, vé chung
Tranh chấp vé trúng thưởng phần lớn không đến từ vé rách mà từ chuyện ai là chủ tờ vé: mua chịu chưa trả tiền, nhờ mua hộ, góp tiền mua chung. Vì vé không ghi tên, mọi thỏa thuận nên có dấu vết rõ ràng từ trước khi quay số, chẳng hạn tin nhắn ghi lại dãy số và phần góp của từng người. Khi tranh chấp đã xảy ra, công ty xổ số không phân xử ai đúng ai sai; họ chờ kết luận của tòa án hoặc cơ quan chức năng rồi mới trả thưởng.
Nguồn tham khảo
- Thông tư 75/2013/TT-BTC hướng dẫn chi tiết về hoạt động kinh doanh xổ số (toàn văn đăng trên website Công ty Xổ số kiến thiết TP.HCM; Điều 30 về thời hạn lĩnh thưởng 30 ngày, Điều 31 về điều kiện của vé trúng thưởng).