Khác nhau ở chỗ lấy giải nào ra để so. Đề chỉ so với hai chữ số cuối của giải đặc biệt, tức mỗi kỳ có đúng một con số trúng. Lô so với hai chữ số cuối của tất cả các giải trong bảng kết quả, nên một kỳ miền Bắc có 27 lượt số được tính, một đài miền Nam hay miền Trung có 18 lượt. Từ khác biệt gốc này kéo theo mọi khác biệt còn lại: xác suất, mức trả, cách gọi tên.
Cả hai đều là cách người ta mượn bảng kết quả xổ số kiến thiết để cá cược bên ngoài hệ thống vé số. Trang này chỉ đăng kết quả và giải thích khái niệm, không nhận cược dưới bất kỳ hình thức nào.
Bảng so sánh lô và đề
| Tiêu chí | Đề | Lô |
|---|---|---|
| Căn cứ trúng | 2 số cuối giải đặc biệt | 2 số cuối của mọi giải trong bảng |
| Số giải đối chiếu (miền Bắc) | 1 | 27 |
| Số giải đối chiếu (miền Nam, miền Trung, tính theo từng đài) | 1 | 18 |
| Xác suất một con số trúng trong một kỳ miền Bắc | 1/100 = 1% | 1 − 0,99^27 ≈ 23,8% (về ít nhất một lần) |
| Có thể trúng nhiều lần trong một kỳ không | Không | Có, mỗi lần gọi là một nháy |
| Mức trả hay được nhắc | 1 ăn khoảng 70 trở lên | Thấp hơn nhiều, tính theo điểm và theo nháy |
| Đơn vị cược | Tiền (nghìn đồng) | Điểm lô |
Hai dòng cuối là phần biến động nhất. Mức trả do bên nhận cược tự đặt, mỗi nơi một khác, nên con số trong bảng chỉ là mặt bằng hay được nhắc tới chứ không phải chuẩn chung.
Nhìn trên một bảng kết quả minh họa
Bảng dưới đây là ví dụ giả định, số được đặt ra để minh họa, không phải kết quả của kỳ quay nào. Cấu trúc theo đúng xổ số miền Bắc: vé 5 chữ số, 27 lần quay từ giải đặc biệt xuống giải bảy.
| Giải | Kết quả (giả định) | Hai số cuối |
|---|---|---|
| Đặc biệt | 48263 | 63 |
| Giải nhất | 17905 | 05 |
| Giải nhì | 60341 – 29586 | 41, 86 |
| Giải ba | 71263 – 05418 – 93077 – 42690 – 18834 – 56109 | 63, 18, 77, 90, 34, 09 |
| Giải tư | 3471 – 9026 – 6658 – 1290 | 71, 26, 58, 90 |
| Giải năm | 7746 – 0385 – 2954 – 5512 – 8807 – 4397 | 46, 85, 54, 12, 07, 97 |
| Giải sáu | 272 – 914 – 045 | 72, 14, 45 |
| Giải bảy | 41 – 70 – 02 – 63 | 41, 70, 02, 63 |
Đọc bảng này theo hai cách sẽ thấy rõ sự khác nhau.
Đọc theo kiểu đề
Chỉ nhìn dòng đầu tiên. Giải đặc biệt là 48263, hai số cuối là 63, vậy đề về 63. Chín mươi chín con số còn lại đều trượt, kể cả 41 hay 90 dù chúng xuất hiện ở các giải dưới.
Đọc theo kiểu lô
Nhìn cả cột bên phải. Có 27 lượt số, trong đó 63 xuất hiện ba lần (giải đặc biệt, giải ba, giải bảy), 41 hai lần (giải nhì, giải bảy), 90 hai lần (giải ba, giải tư). Các số còn lại mỗi số một lần. Đếm ra có 23 con số khác nhau về trong kỳ giả định này: 27 lượt trừ đi 4 lượt trùng (63 trùng 2, 41 trùng 1, 90 trùng 1).
Người theo lô sẽ nói “63 về 3 nháy, 41 và 90 về 2 nháy”. Người theo đề chỉ có một câu: “đề về 63”. Cùng một bảng, hai cách đọc cho ra hai kết luận rất khác.
Vì sao xác suất chênh nhau xa như vậy
Với đề, hai số cuối giải đặc biệt có 100 khả năng từ 00 đến 99, mỗi khả năng ngang nhau. Chọn một số thì cơ hội là 1/100.
Với lô ở miền Bắc, mỗi lượt quay là một cơ hội 1/100 riêng. Xác suất để một số không xuất hiện ở cả 27 lượt là 0,99 nhân với chính nó 27 lần, ra khoảng 0,762. Lấy 1 trừ đi được 0,238, tức khoảng 23,8% số đó về ít nhất một lần. Với một đài miền Nam hoặc miền Trung có 18 lượt, con số tương ứng là 1 − 0,99^18 ≈ 16,5%.
Nói cách khác, một con lô miền Bắc trung bình cứ khoảng bốn kỳ thì xuất hiện ở một kỳ, còn một con đề trung bình một trăm kỳ mới về một lần. Chữ “trung bình” ở đây rất quan trọng: mỗi kỳ quay độc lập với kỳ trước, không có chuyện số nào “đến lượt”.
Mức trả đi ngược chiều với xác suất
Thứ dễ trúng thì trả ít, thứ khó trúng thì trả nhiều, và trong cả hai trường hợp mức trả đều thấp hơn mức “hòa vốn” về toán học. Lấy mặt bằng hay được nhắc làm ví dụ, và nhớ rằng mỗi nơi một khác:
- Đề: xác suất 1%, mức hòa vốn phải là 1 ăn 100. Nếu nơi nhận cược trả 1 ăn 70 thì mỗi 100.000 đồng đặt vào, về lâu dài chỉ thu lại bình quân 70.000 đồng. Phần chênh 30% nằm lại phía bên nhận cược.
- Lô: giả sử một điểm lô miền Bắc giá 23.000 đồng và mỗi nháy trả 80.000 đồng. Số nháy kỳ vọng của một con số trong một kỳ là 27 × 0,01 = 0,27. Thu về bình quân là 0,27 × 80.000 = 21.600 đồng trên 23.000 đồng bỏ ra, khoảng 94%.
Hai phép tính cho thấy một điều giống nhau: tỷ lệ thu về luôn dưới 100%. Lô có cảm giác “dễ ăn” vì trúng thường xuyên hơn, nhưng mỗi lần trúng chỉ được vài lần tiền vốn, và những kỳ trượt vẫn chiếm khoảng ba phần tư.
Khác biệt giữa các miền
Khái niệm thì giống nhau, con số thì đổi theo cấu trúc bảng kết quả.
- Miền Bắc: mỗi ngày một bảng duy nhất, 27 giải, quay lúc 18:15. Giải bảy có bốn số hai chữ số, nên hai số cuối cũng chính là cả con số. Xem bảng đầy đủ tại kết quả xổ số miền Bắc.
- Miền Nam và miền Trung: mỗi ngày có từ hai đến bốn đài, mỗi đài 18 giải, vé 6 chữ số. Lô và đề được tính riêng theo từng đài. Giải tám chỉ có hai chữ số, vì vậy trong Nam có thêm kiểu gọi “đầu” (giải tám) và “đuôi” (hai số cuối giải đặc biệt). Bảng theo ngày có ở trang kết quả xổ số miền Nam.
Vì số giải khác nhau nên giá một điểm lô ở hai miền cũng thường khác nhau. Đó là lý do không nên bê nguyên con số của miền này sang miền kia khi tính toán.
Những chỗ hay nhầm
- Tưởng đề cũng tính ở giải khác. Đề chỉ có giải đặc biệt. Một số nơi có kiểu “đề đầu” hay “đề giải nhất”, đó là biến thể có tên riêng, không phải đề theo nghĩa thông thường.
- Tưởng lô về nhiều nháy thì đề cũng dễ về. Trong ví dụ trên 63 về ba nháy và trùng luôn với đề, nhưng đó là do bảng minh họa được xếp như vậy. Hai sự kiện không kéo nhau.
- Nhầm lô với loto. “Loto” là cách các trang kết quả gọi bảng thống kê hai số cuối của từng giải. “Lô” là tên dân gian của việc cược trên bảng đó. Bảng loto tự nó chỉ là dữ liệu.
- Đọc 23,8% thành “bốn kỳ chắc chắn về một”. Xác suất bốn kỳ liên tiếp đều trượt của một con lô miền Bắc là 0,762^4 ≈ 33,7%, tức khoảng một phần ba số lần.
Về mặt pháp lý
Vé xổ số kiến thiết do các công ty xổ số nhà nước phát hành là hợp pháp. Lô và đề thì không: đây là hoạt động cá cược ngoài hệ thống, pháp luật Việt Nam xếp vào đánh bạc trái phép, cả người tổ chức lẫn người tham gia đều có thể bị xử lý. Nếu đọc bài này vì tò mò về thuật ngữ, phần giải thích ở trên là đủ. Còn nếu đang cân nhắc tham gia thì nên biết rõ rủi ro pháp lý và rủi ro tiền bạc trước, và đây hoàn toàn không phải chuyện dành cho người dưới 18 tuổi.
Muốn hiểu sâu hơn về gốc gác tên gọi, có thể đọc bài lô đề là gì; các từ như bạch thủ, xiên, càng được gom lại ở bài thuật ngữ lô đề thường gặp.